Ծառն իր պտուղով է ճանաչվում:

ԿԱՌԼ ՌՈՋԵՐՍ

Հումանիստական տեսությունների մեջ շատ մեծ դեր ունի Ռոջերսի տեսությունը: Եթե հոգեվերլուծության մեջ հոգեբանի կոնսուլտացիան դիրեկտիվ է, այսինքն՝ հոգեբանը գտնվում է ղեկավար դերերում, հոգեբանն է տանում այցելուին իր ետեւից, նա է գտնում ելքերը խնդիրներից, ապա հումանիստական կոնսուլտացիան ոչ դիրեկտիվ է, երբ հոգեբանը հասցնում է այցելուին (եւ ոչ թե հիվանդին, հումանիստական տեսության հետեւորդները փոխեցին այս տերմինը) այն վիճակի, որ նա ինքնուրույն կատարի խնդրի լուծման ճանապարհի ընտրությունը: Հոգեբանը օգնում է, որ այցելուն ինքնուրույն հասկանա իր անգիտակցական ոլորտը եւ հետո ինքնուրույն ելքեր գտնի: Այստեղ հոգեբանի դերը չնչին է թվում, եւ չկա այցելուի կախվածությունը հոգեբանից, ինչը խնդիր է հոգեվերլուծության համար: Նման մոտեցումը թեեւ կարող է երկար ժամանակ պահանջել, բայց այս ճանապարհն է բերում այսպես կոչված հոգեկան հասունության:



• Ռոջերսի տված առաջին հասկացությունը կոչվում է ֆենոմենալ դաշտ: Նա իր տեսությունը կոչում է client-centered therapy՝ այցելուի վրա կենտրոնացված թերապիա: Ֆենոմենալ դաշտ նշանակում է մեր բոլոր ապրումների ամբողջականությունը, ապրումներ և' ֆիզիոլոգիական, և' հոգեկան տեսանկյունից: Ամեն ինչ, որ կատարվում է մեր մարմնի, կաղապարի մեջ, դա էլ հենց կազմում է ֆենոմենալ դաշտի բովանդակությունը: Ֆենոմենալ դաշտը հավասար չէ գիտակցությանը, այլ այստեղ կարող են լինել ինչպես գիտակցված, այնպես էլ չգիտակցված ապրումներ:



Տարբերակվում են նաեւ խորհրդանշված (սիմվոլիզացված) եւ ոչ խորհրդանշված ապրումներ: Սիմվոլիզացված ապրումը ճանապարհն է դեպի գիտակցված ապրում (օր.՝ եթե ապրումը կարողանում ենք վերարտադրել պատկերների տեսքով կամ բառերով, կատարվում է սիմվոլիզացիա): Ոչ սիմվոլիզացված ապրումները չգիտակցված են, սակայն սա չի նշանակում, որ դրանք չեն կարող գիտակցվել: Դրանք պոտենցյալ հնարավորություն ունեն սիմվոլիզացվելու:

Մեր սիմվոլիզացիան կարող է կատարվել ոչ ճիշտ, ոչ ադեկվատ, եւ մենք կարող ենք շփոթվել մեր ապրումների մեջ, այսնիքն՝ ապրումը շարունակի մեզ անհանգստացնել:

Այս սիմվոլիզացիայի գաղափարից Ռոջերսը գալիս է այն եզրակացության, որ օբյեկտիվ իրականություն գոյություն ունի, բայց յուրաքանչյուրս ունենք նաեւ մեր սուբյեկտիվ իրականությունը, որտեղ ապրում ենք: Բայց սա չի նշանակում, որ մարդը կարող է ապրել փակված իր սուբյեկտիվ իրականության մեջ, այլ օբյեկտիվը նույնպես առկա է մեր կյանքում:



• Ռոջերսի տված երկրորդ հասկացությունը իրական “ես”-ի եւ իդեալական “ես”-ի գաղափարներն են, որտեղ “ես”-ը ընդհանրապես կազմում է ֆենոմենալ դաշտի կենտրոնը: Ֆենոմենալ դաշտի այն ապրումները, որոնք վերաբերում են մեր անձին, դրանք են կազմում մեր “ես”-ը: Եթե մենք ճիշտ, ադեկվատ ենք սիմվոլիզացիա կատարում, մենք լրացնում ենք մեր իրական “ես”-ը, եթե ոչ ադեկվատ՝ իդեալական “ես”-ը: Ռոջերսը նշում է, որ մեր “ես” համակարգը, որը կազմված է և' իրական, և' իդեալական “ես”-երից, քարացած համակարգ չէ, այլ շատ դինամիկ է: Կոնկրետ պահին համակարգը կարող է կայուն լինել, սակայն այս համակարգը անընդհատ գտնվում է զարգացման մեջ:



• Երրորդ հասկացությունը կոնգռուենտության եւ ոչ կոնգռուենտության գաղափարն է, այսինքն՝ ադեկվատություն ընդհանրապես: Մեր ֆենոմենալ դաշտի մեջ մեր կոնգռուենտությունը դրսեւորվում է մեր գիտակցված եւ չգիտակցված ապրումների միջեւ: Եթե մենք ունենք որոշակի չգիտակցված ապրում եւ փորձում ենք այն գիտակցել, եւ թե որքանով ենք ճիշտ այն գիտակցում, այդքանով մենք կոնգռուենտ ենք տվյալ պահին: Այսինքն՝ կոնգռուենտությունը լինում է գիտակցվածի եւ ոչ գիտակցվածի միջեւ:



Կոնգռուենտություն կարող է լինել նաեւ գիտակցվածի եւ վարքի միջեւ: Այսինքն՝ եթե մեր վարքը չի համապատասխանում մեր ապրումներին, որոնք մենք գիտակցում ենք, ուրեմն մենք ոչ կոնգռուենտ ենք:

Կոնգռուենտությունը կարող է դրսեւորվել նաեւ իրական “ես”-ի եւ իդեալական “ես”-ի միջեւ: Որքանով մեր իրական “ես”-ը համապատասխանում է մեր իդեալական “ես”-ին, այդքանով մենք կոնգռուենտ ենք:



• Չորրորդ հասկացությունը լիարժեք գործող անձի (տՏսվՏ-ՒցվՍՓՌՏվՌՐց՚քՈÿ սՌփվՏրՑՖ) գաղափարն է: Այսինքն՝ մարդն ունի առողջ ինքնիրականացման պահանջմունք, ուրեմն մեծամասնությամբ գործում է կոնգռուենտ (ինչը թույլ է տալիս միշտ ճիշտ որոշումներ կայացնել), մարդու մոտ չկա ոչ մի ներքին եւ արտաքին խոչընդոտ, կոնֆլիկտ, երբ մարդը կարող է լիարժեք գործել: Լիարժեք գործող անձի համար անհրաժեշտ պայման է նրա ջՊպրՖ-Ռ-րպռփՈր կոնցեպցիան, այսինքն` այսօրվա օրով ապրելը: